معرفی برد Joué و ماژول‌های آن (Joué Board & Modules)
Joué یک سیستم میدی کنترلر ماژولار با قابلیت پیکربندی گسترده است.
کنترلرهای چندلمسی MIDI که به فشار حساس هستند، از فناوری MPE پشتیبانی می‌کنند و امکان پیکربندی آن‌ها وجود دارد، ظاهراً مانند اتوبوس‌هایی هستند که مدت زیادی در انتظارشان می‌مانید و ناگهان دو دستگاه تقریباً هم‌زمان از راه می‌رسند! در ماه اکتبر، بررسی کنترلر Sensel Morph منتشر شد و در آن مقاله به Joué نیز اشاره شد؛ زیرا چند ماه پیش از آن برای نخستین بار با این محصول آشنا شده بودم. اکنون سرانجام یک دستگاه Joué برای بررسی در اختیار قرار گرفته است.
کنترلرهای خاص و تولیدشده در تیراژ محدود، دست‌کم از زمان عرضه نخستین Monome در بازار حضور داشته‌اند (مجله Sound On Sound، سپتامبر ۲۰۰۸). Joué نیز در همین سنت قرار می‌گیرد و محصول یک شرکت کوچک فرانسوی است که خالق کنترلر اصلی Lemur مدیریت آن را بر عهده دارد.
Joué بدنه‌ای باریک به عرض حدود ۳۶ سانتی‌متر و عمق ۱۴ سانتی‌متر دارد. در نگاه نخست، به نظر می‌رسد بدنه آن از یک قطعه چوب یکپارچه تراشیده شده باشد؛ اما با بررسی مختصر قسمت زیرین دستگاه مشخص می‌شود که بدنه از چند پنل تشکیل شده است که با دقتی بسیار بالا و تقریباً بدون درز به یکدیگر متصل شده‌اند.
در قسمت بالایی دستگاه، یک صفحه فلزی تعبیه شده است که دارای محفظه‌ای فرورفته برای نصب مجموعه‌ای از ماژول‌های سیلیکونی انعطاف‌پذیر و رنگارنگ است. در واقع، می‌توان خود دستگاه Joué را بستری اولیه و قابل‌پیکربندی در نظر گرفت که عملکرد آن بر اساس نوع ماژول‌های نصب‌شده روی آن تعیین می‌شود. در قسمت انتهایی سمت راست دستگاه نیز یک درگاه USB-C و یک نشانگر LED برای نمایش وضعیت روشن بودن دستگاه قرار دارد.
مانند Sensel Morph، دستگاه Joué نیز به‌خودی‌خود یک حسگر چندلمسی عمومی است و ماژول‌های آن اساساً عملکردی غیرفعال دارند؛ هرچند همان‌طور که در ادامه توضیح داده خواهد شد، قابلیت پیکربندی دارند. بااین‌حال، برخلاف Sensel Morph، کنترلر Joué از اتصال بلوتوث برای عملکرد بی‌سیم پشتیبانی نمی‌کند و ارتباط آن صرفاً از طریق پروتکل MIDI برقرار می‌شود.
راه‌اندازی و شروع کار (Getting Started)
با اتصال Joué به رایانه، این دستگاه به‌عنوان یک میدی کنترلر سازگار با استاندارد Class-Compliant شناسایی می‌شود. این کنترلر در واقع دارای دو پورت مجازی MIDI است: پورت نخست با عنوان Play برای استفاده عمومی در نظر گرفته شده و پورت دوم با عنوان Edit برای پیکربندی دستگاه از طریق نرم‌افزار اختصاصی ویرایشگر استفاده می‌شود. این نرم‌افزار را می‌توان از وب‌سایت Joué دانلود کرد. در دفترچه راهنمای دستگاه نیز به‌درستی هشدار داده شده است که از پورت دوم نباید برای کاربردهایی غیر از استفاده با نرم‌افزار ویرایشگر بهره برد.
دستگاه مورد بررسی به مجموعه کاملی از ماژول‌ها مجهز بود که در ادامه به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت. به‌طور معمول، Joué فضای نصب هم‌زمان سه ماژول را در اختیار کاربر قرار می‌دهد؛ مشروط بر اینکه ماژول‌ها شکل مربعی استاندارد با اضلاع ۹ سانتی‌متر داشته باشند. البته برخی ماژول‌ها دارای عرضی دو یا سه برابر این اندازه هستند. ماژول‌ها به‌صورت مغناطیسی در جای خود ثابت می‌شوند؛ بااین‌حال، برای جلوگیری از جابه‌جایی آن‌ها هنگام لمس و نوازندگی، بهتر است تمام جایگاه‌های دستگاه با ماژول پر شوند.
نرم‌افزار Joué Editor برای پیکربندی ماژول‌ها به کار می‌رود. استفاده از این نرم‌افزار نسبتاً آسان است، هرچند از نظر طراحی و پرداخت نهایی رابط کاربری هنوز جای پیشرفت دارد. به‌ویژه، وجود راهنمای داخلی یا توضیحات راهنما هنگام قرار دادن نشانگر ماوس روی گزینه‌ها می‌توانست به درک بهتر عملکرد تنظیمات کمک کند. ارتباط میان برخی تنظیمات نرم‌افزار و ماژول نصب‌شده روی دستگاه همیشه به‌روشنی مشخص نیست. همچنین، بعضی از منوها تنها یک گزینه انتخابی دارند؛ برای مثال، منوی مربوط به رنگ که دلیل وجود آن با چنین ساختاری چندان روشن نیست.
برخی تنظیمات پارامترها نیز مبهم هستند. برای نمونه، پارامترهای Vibrato و Bending در ماژول فرت‌بورد (Fretboard)، بدون ارائه توضیح مشخص، در محدوده صفر تا ۸۰۹۶ قابل تنظیم هستند. در واقع، مقدار بالایی این محدوده به حد عددی پیام‌های پیچ پیچ MIDI با وضوح ۱۴ بیت (14-bit MIDI Pitch Bend) نزدیک است. شرکت Joué نیز اعلام کرده است که در به‌روزرسانی نرم‌افزاری آینده، از حداکثر مقدار واقعی این محدوده پشتیبانی خواهد کرد.
نرم‌افزار ویرایشگر، مدیریت پریست‌ها را از طریق پنل سمت چپ انجام می‌دهد و امکان پیکربندی MIDI را به‌صورت جداگانه برای هر پریست فراهم می‌کند. در قسمت بالایی پنجره نرم‌افزار، تصویری از خود دستگاه Joué قرار دارد که به‌عنوان ناحیه‌ای برای بارگذاری پریست‌ها و اعمال ویرایش‌ها با قابلیت کشیدن و رها کردن (Drag & Drop) عمل می‌کند.
نکته قابل‌توجه این است که برای اعمال هرگونه تغییر در نرم‌افزار، باید نسخه ویرایش‌شده را روی تصویر دستگاه Joué کشید و رها کرد؛ زیرا تغییرات به‌صورت تدریجی و هم‌زمان اعمال نمی‌شوند. همچنین، با کلیک روی هر ماژول در تصویر Joué می‌توان تنظیمات آن را از دستگاه دریافت کرد؛ اما ویرایش پریست بازیابی‌شده امکان‌پذیر نیست، مگر اینکه ابتدا آن را به پنل پریست‌ها بکشید و ذخیره کنید.
در کنار تصویر Joué، مجموعه‌ای از دکمه‌ها قرار دارد که امکان فیلتر کردن پیام‌های کنترلی تولیدشده را بر اساس هر یک از محورهای X، Y و Z به‌صورت مستقل فراهم می‌کنند. این قابلیت استفاده از ویژگی MIDI Learn را برای اختصاص کنترلرها به پارامترهای مختلف در سازهای نرم‌افزاری و نرم‌افزارهای میزبان صوتی دیجیتال (DAW) بسیار آسان‌تر می‌کند.
هر بار که یک ماژول ویرایش می‌شود یا پریست جدیدی فراخوانی شده و نتیجه با روش کشیدن و رها کردن به دستگاه Joué منتقل می‌شود، به نظر می‌رسد وضعیت تنظیمات مستقیماً در حافظه خود ماژول ذخیره می‌شود، نه در دستگاه Joué. هر ماژول به یک تراشه کوچک RFID مجهز است که احتمالاً در این فرایند نقش دارد.
اگر تنها یک دستگاه Joué و یک نمونه از هر نوع ماژول در اختیار داشته باشید، این جزئیات فنی تأثیر چندانی بر روند کار شما نخواهد داشت. بااین‌حال، برای بارگذاری یک پریست روی هر ماژول، لازم است آن ماژول از ابتدا به‌صورت فیزیکی روی دستگاه Joué نصب شده باشد.
ماژول‌ها (Modules)
مجموعه ماژول‌های مختلف Joué که در زمان نگارش این بررسی شامل ۹ ماژول است، طیف گسترده‌ای از کاربردهای کنترلی MIDI را پوشش می‌دهد؛ از جمله کنترلرهای کلاویه‌ای، فرت‌بورد، پیچ‌های تنظیم (Knobs) و فیدرها. ماژول‌های کلاویه‌ای و فرت‌بورد، در صورت لزوم، از فناوری MPE (MIDI Polyphonic Expression) پشتیبانی می‌کنند. همچنین، در حالت غیرفعال بودن MPE، قابلیت Polyphonic Aftertouch در دسترس است؛ هرچند در حال حاضر تعداد نرم‌افزارها و سخت‌افزارهایی که از این قابلیت پشتیبانی می‌کنند، بسیار محدود است.
در تنظیمات کارخانه، هر ماژول روی یک کانال MIDI مجزا قرار دارد و شماره کنترلرهای MIDI نیز عموماً از عدد ۱ آغاز می‌شود. البته تمام این تنظیمات از طریق نرم‌افزار ویرایشگر قابل تغییر و شخصی‌سازی هستند. بررسی ماژول‌ها را به‌ترتیب و از کوچک‌ترین و ساده‌ترین نمونه آغاز می‌کنیم. برای آزمایش عملکرد دستگاه، از دو نرم‌افزار ROLI Equator و FXpansion Cypher2 که هر دو از فناوری MPE پشتیبانی می‌کنند، استفاده شد. این نرم‌افزارها هم به‌صورت مستقل (Standalone) و هم در محیط نرم‌افزار میزبان Bitwig Studio مورد آزمایش قرار گرفتند. همچنین، برای بررسی دقیق‌تر پیام‌های کنترلی MIDI، نرم‌افزار Cycling ’74 Max نیز اجرا شد.
Area: یک پد لمسی ساده دوبعدی است که بُعد سوم آن از طریق قابلیت تشخیص فشار تک‌کاناله (Monophonic Pressure) عمل می‌کند. خروجی‌های محورهای X و Y را می‌توان در حالت وضوح بالا (۱۴ بیت) تنظیم کرد؛ با این‌حال، در آزمایش‌های عملی، وضوح واقعی قابل‌دستیابی حدود ۹ یا ۱۰ بیت به نظر می‌رسید. این پد از نظر فیزیکی جهت‌گیری مشخصی ندارد و می‌توان آن را با هر جهتی روی دستگاه Joué نصب کرد؛ بدون آنکه عملکرد آن تحت تأثیر قرار بگیرد.
Bubbles: این ماژول از چهار دکمه در قسمت بالایی تشکیل شده است که هرکدام می‌توانند پیام‌های Note، Control Change، Program Change یا Pitch Bend را ارسال کنند. در قسمت زیرین این دکمه‌ها، چهار برجستگی نیم‌کروی (Bubble) قرار دارد که عملاً مانند جوی‌استیک عمل می‌کنند و علاوه بر حرکت در محورهای X و Y، به فشار رو به پایین نیز حساس هستند.
هنگامی که فشار (محور Z) آزاد می‌شود، مقادیر خروجی محورهای X و Y به عدد ۶۴ یا هر مقدار اولیه دیگری که کاربر تعیین کرده باشد، بازمی‌گردند. این ماژول از گزینه خروجی ۱۴ بیتی پشتیبانی نمی‌کند.
چیدمان برجستگی‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده است که در صورت برخورداری از مهارت و تسلط کافی، بتوان هر چهار مورد را به‌طور هم‌زمان با یک دست کنترل کرد و در مجموع، ۱۲ جریان داده کنترلی مستقل دریافت کرد. امکان چرخاندن ماژول برای تغییر جهت قرارگیری کنترل‌ها، مثلاً انتقال دکمه‌ها به قسمت پایین، وجود ندارد؛ زیرا دستگاه Joué برای عملکرد صحیح، به قرارگیری تمام کنترل‌ها در جهت مشخص و از پیش تعیین‌شده نیاز دارد.
RoundsPads: این ماژول شامل شبکه‌ای چهار در چهار از پدهای حساس به لمس است که برای اجرای سازهای کوبه‌ای طراحی شده‌اند. کل شبکه را می‌توان به‌صورت یک مجموعه واحد برنامه‌ریزی کرد؛ به‌گونه‌ای که مقادیر نت‌ها به‌صورت کروماتیک و بر اساس یک نت آغازین مشخص تعیین شوند. همچنین امکان برنامه‌ریزی مستقل هر پد نیز وجود دارد.
این ماژول از قابلیت Velocity (شدت ضربه) و Aftertouch پشتیبانی می‌کند. قابلیت Aftertouch نیز در دو حالت تک‌کاناله (Channel Aftertouch) و چندصدایی (Polyphonic Aftertouch) قابل استفاده است. بااین‌حال، در حالت Channel Aftertouch، اطلاعات فشار هر پد به‌صورت مستقل تولید می‌شود. در نتیجه، هنگام فشردن هم‌زمان چند پد، مقدار ارسالی به‌صورت نامنظم و ناپیوسته تغییر می‌کند. شرکت Joué تأیید کرده است که این مشکل یک باگ نرم‌افزاری است و در به‌روزرسانی‌های بعدی برطرف خواهد شد تا خروجی Channel Aftertouch، صرف‌نظر از تعداد پدهای فشرده‌شده، به‌صورت پیوسته و روان ارسال شود.
پارامتر دیگری با عنوان Vibrato نیز در این ماژول وجود دارد که حرکت افقی به چپ و راست (محور X) را به تغییر زیر و بمی صدا (Pitch Bend) تبدیل می‌کند. محدوده کلی این تغییرات از طریق نرم‌افزار ویرایشگر قابل تنظیم است. با این‌حال، همانند Channel Aftertouch، استفاده از این قابلیت هنگام اجرای چندصدایی در شرایط فعلی چندان کاربردی نیست. همچنین، افکت ویبراتو بلافاصله پس از شروع نوازندگی فعال نمی‌شود؛ هرچند به نظر می‌رسد این تأخیر برای جلوگیری از تغییر ناخواسته زیر و بمی صدا در نظر گرفته شده است.
با فعال‌سازی حالت MPE، قابلیت‌های Pressure و Pitch Bend که در اصطلاح MPE با عنوان Glide شناخته می‌شود، به‌صورت کاملاً چندصدایی عمل می‌کنند. محدوده Glide در پدها تا حدی غیرمعمول به نظر می‌رسد و مقدار آن را می‌توان به‌صورت عددی در نرم‌افزار ویرایشگر تنظیم کرد. بااین‌حال، امکان اجرای پیوسته نت‌ها از یک پد به پد مجاور، مشابه آنچه در کنترلر ROLI Seaboard وجود دارد، فراهم نیست. برای دستیابی به چنین قابلیتی باید از یکی از ماژول‌های کلاویه‌ای استفاده کرد.
Rounds: این ماژول از چهار کنترل چرخشی تشکیل شده است که به‌صورت پیچ تنظیم (Rotary Knob) یا انکودر (Encoder) عمل می‌کنند. کنترل هرکدام از آن‌ها با نوک انگشت و در محدوده داخلی برجستگی دایره‌ای اطراف کنترل یا روی لبه آن انجام می‌شود. این برجستگی‌ها دارای برآمدگی‌های جزئی در موقعیت‌های حداقل، حداکثر و نقطه میانی هستند؛ درست مشابه موقعیت‌هایی که در پتانسیومترهای متداول وجود دارند. این طراحی امکان کار با کنترل‌ها بدون نیاز به نگاه کردن به دست‌ها را فراهم می‌کند. همچنین، رسیدن به موقعیت مرکزی، معادل مقدار MIDI برابر با ۶۴، به‌طرز قابل‌توجهی آسان است.
برخلاف کنترل‌های Bubbles، در این ماژول مقدار خروجی پس از رها کردن کنترل به‌صورت خودکار به نقطه اولیه بازنمی‌گردد. از نظر عملکرد، شبیه‌سازی انکودر بی‌نهایت (Infinite Encoder) کاربردی‌تر به نظر می‌رسد. این حالت دارای تنظیم ضریب سرعت (Speed Multiplier) نیز هست که امکان تعیین سرعت تغییر مقادیر را متناسب با میزان دقت موردنیاز فراهم می‌کند. در این ماژول نیز وضوح ۱۴ بیتی، دست‌کم از نظر تئوری، در دسترس است. بااین‌حال، Rounds از قابلیت Z یا Aftertouch پشتیبانی نمی‌کند.
Synth: این ماژول با عرضی معادل دو ماژول استاندارد طراحی شده و یک کلاویه با گستره یک اکتاو و نیم را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. در قسمت بالایی کلاویه‌ها نیز مجموعه‌ای از دکمه‌ها به‌صورت ردیفی قرار گرفته‌اند. این ماژول از قابلیت‌های Vibrato و Aftertouch در دو حالت تک‌کاناله (Channel) و چندصدایی (Polyphonic) پشتیبانی می‌کند. همچنین، خروجی محور Y با عنوان Slide در دسترس است. بااین‌حال، در شرایط فعلی، جریان‌های داده کنترلی مربوط به این قابلیت‌ها تنها در صورت فعال بودن حالت MPE برای اجرای چندصدایی کاربرد مؤثری دارند.
عملکرد قابلیت Glide چندصدایی در حالت MPE به‌درستی انجام می‌شود. گزینه‌ای با عنوان Glissando امکان انتخاب بین دو شیوه اجرا را فراهم می‌کند: در حالت نخست، هنگام اجرای گلیساندو، تمام نت‌های میانی نیز به‌صورت مجزا فعال و صدا‌دهی می‌شوند؛ در حالت دوم، امکان تغییر پیوسته زیر و بمی یک نت در محدوده چندین کلاویه وجود دارد، بدون آنکه نت‌های میانی به‌طور جداگانه اجرا شوند.
البته استفاده صحیح از این قابلیت به انجام برخی تنظیمات اولیه نیاز دارد. پس از چندین بار آزمایش مشخص شد که تنظیم مقدار Glissando روی ۴۸ نیم‌پرده در نرم‌افزار Joué Editor، باعث تولید صحیح تغییرات زیر و بمی هنگام حرکت پیوسته بین کلاویه‌ها می‌شود. دست‌کم در آزمایش با نرم‌افزارهای Equator و Cypher2، این تنظیم نتیجه مطلوبی داشت. شرکت Joué توضیح داده است که همه سازهای نرم‌افزاری لزوماً از محدوده تغییر زیر و بمی یکسانی پیروی نمی‌کنند؛ به همین دلیل، امکان تغییر این مقدار در نظر گرفته شده است.
دو دکمه نخست این ماژول به‌طور اختصاصی برای انتقال اکتاو (Octave Transpose) در نظر گرفته شده‌اند و امکان برنامه‌ریزی مجدد آن‌ها وجود ندارد. البته هیچ نشانگر بصری برای نمایش وضعیت فعلی انتقال اکتاو در نظر گرفته نشده است. سایر دکمه‌ها را می‌توان برای ارسال انواع پیام‌های MIDI اختصاص داد یا از آن‌ها به‌عنوان کلیدهای تغییر وضعیت (Toggle) برای فعال‌سازی و غیرفعال‌سازی حالت‌هایی مانند Sustain و Vibrato استفاده کرد.
در این بخش نیز هیچ نشانگری برای نمایش حالت‌های فعال وجود ندارد. ازاین‌رو، اختصاص دکمه‌ها به‌صورت جفت‌های روشن/خاموش (On/Off) می‌توانست راهکار منطقی‌تری برای مدیریت این حالت‌ها باشد.
Scaler: این ماژول یک کلاویه کروماتیک ۱۷ نتی با عرض کامل دستگاه است که چیدمان آن برای اجرای سازهایی مانند چنگ (Harp) و ویبرافون (Vibraphone) طراحی شده است. امکان انتخاب یکی از ۲۳ گام از پیش تعیین‌شده در این ماژول وجود دارد. همچنین از قابلیت‌های Vibrato (تغییر پیوسته زیر و بمی با حرکت افقی)، تشخیص موقعیت در محور Y (Slide) و Aftertouch پشتیبانی می‌کند.
نکته قابل‌توجه این است که هنگام استفاده از قابلیت Glide در حالت MPE، تغییر پیوسته زیر و بمی بین کلاویه‌ها، صرف‌نظر از گام انتخاب‌شده، به‌درستی انجام می‌شود. این ماژول علاوه بر کلاویه‌ها، به یک کنترل حبابی (Bubble)، دو دکمه قابل‌برنامه‌ریزی و یک کنترل نواری (Ribbon) نیز مجهز است.
Strips: این ماژول شامل چهار فیدر مجازی است که هرکدام را می‌توان در حالت وضوح ۷ بیتی یا ۱۴ بیتی تنظیم کرد. در دو انتهای مسیر حرکت هر فیدر، فرورفتگی کوچکی تعبیه شده است که به‌عنوان یک ناحیه مرده (Dead Zone) عمل می‌کند و کنترل مقادیر در نقاط انتهایی را آسان‌تر می‌سازد. همچنین، برجستگی بسیار ظریفی در مرکز مسیر هر فیدر وجود دارد.
ماژول فیدرها را می‌توان به‌صورت عمودی یا افقی نصب کرد. همچنین ظاهراً امکان استفاده هم‌زمان از چند ماژول Strips با جهت‌گیری‌های متفاوت وجود دارد. بااین‌حال، تعیین جهت قرارگیری باید ابتدا در نرم‌افزار ویرایشگر انجام شود و سپس تنظیمات به ماژول منتقل شوند؛ زیرا دستگاه Joué قادر نیست جهت قرارگیری ماژول را به‌صورت خودکار تشخیص دهد.
هر فیدر را می‌توان به‌صورت مستقل در حالت Relative نیز تنظیم کرد. در این حالت، با لمس و حرکت انگشت روی فیدر، مقدار کنترلی نسبت به مقدار فعلی افزایش یا کاهش می‌یابد. ضریب مقیاس این تغییرات نیز توسط کاربر قابل تنظیم است. حتی در حالت Relative، لمس ناحیه انتهایی هر فیدر باعث ارسال مقدار کنترلی صفر یا ۱۲۷ می‌شود. این قابلیت امکان بازنشانی سریع مقدار فیدر به یکی از دو نقطه حداقل یا حداکثر را فراهم می‌کند.
Fretboard: این ماژول یک فرت‌بورد با ساختار مشابه گیتار است که از ۹ فرت و ۶ سیم تشکیل شده و کوک استاندارد گیتار، یعنی EADGBE، را شبیه‌سازی می‌کند. البته امکان تغییر کوک هر سیم و اختصاص نت‌های دیگر نیز وجود دارد.
تغییر زیر و بمی صدا در امتداد هر سیم از طریق حرکتی موسوم به Vibrato امکان‌پذیر است. با این‌حال، بیشترین میزان تغییر زیر و بمی که تنها در جهت افزایشی انجام می‌شود، از طریق حرکت Bending ایجاد می‌شود؛ به این صورت که سیم‌ها به سمت بالا یا پایین فشرده می‌شوند. این ماژول از قابلیت Aftertouch (تشخیص فشار) نیز پشتیبانی می‌کند.
دو دکمه قابل‌برنامه‌ریزی روی ماژول قرار دارد که اختصاص آن‌ها به‌عنوان کلیدهای تغییر وضعیت (Toggle) برای فعال‌سازی و غیرفعال‌سازی قابلیت‌های Vibrato و Bending، کاربردی‌ترین شیوه استفاده از آن‌ها به نظر می‌رسد. کنترل تغییرات زیر و بمی صدا در فرت‌بورد، در مقایسه با ماژول‌های کلاویه‌ای دشوارتر است. این ماژول از قابلیت MPE Glide پشتیبانی نمی‌کند و برای تنظیم میزان Vibrato و Bending باید به‌صورت شنیداری عمل کرد.
Grand Clavier: این ماژول با عرض کامل دستگاه طراحی شده و چیدمانی مشابه کلاویه‌های پیانوی گرند دارد. دو اکتاو کلاویه پیانو در اختیار کاربر قرار می‌دهد که عرض هرکدام از آن‌ها اندکی بیشتر از کلاویه‌های ماژول Synth است. این ماژول نیز از قابلیت‌های اختیاری Vibrato، تشخیص موقعیت در محور Y و Aftertouch پشتیبانی می‌کند. امکان فعال‌سازی Glissando نیز در آن وجود دارد. مانند ماژول Scaler، در Grand Clavier نیز یک کنترل حبابی (Bubble)، دو دکمه قابل‌برنامه‌ریزی و یک کنترل نواری (Ribbon) تعبیه شده است.
پروژه‌های نمایشی (Demo Projects)
شرکت Joué دو پروژه الگوی آماده برای نرم‌افزارهای میزبان صوتی دیجیتال (DAW) ارائه می‌دهد؛ یکی برای Ableton Live و دیگری برای Bitwig Studio. در هر دو پروژه، چندین ترک ساز (Instrument Track) به مجموعه‌ای گسترده و زنجیره‌ای از افکت‌ها متصل شده‌اند.
این پروژه‌ها بر اساس تنظیمات پیش‌فرض کانال‌های MIDI ماژول‌های Joué طراحی شده‌اند؛ به‌طوری‌که ماژول‌های کلاویه‌ای وظیفه اجرای سازها را بر عهده دارند و ماژول‌های کنترلی برای تغییر و کنترل پارامترهای افکت‌ها به کار می‌روند. همچنین، دکمه‌های تعبیه‌شده روی ماژول‌های کلاویه‌ای به‌گونه‌ای در نظر گرفته شده‌اند که برای انتخاب کانال MIDI برنامه‌ریزی شوند. به این ترتیب، امکان جابه‌جایی سریع بین دو ساز فراهم می‌شود.
در هر دو پروژه، هر ترک ساز به‌گونه‌ای پیکربندی شده است که بتواند چندین ساز نرم‌افزاری را در خود جای دهد و انتخاب میان آن‌ها از طریق کنترلر MIDI انجام شود. این قابلیت در Ableton Live با استفاده از ویژگی Chain Select و در Bitwig Studio از طریق محفظه ترکیب سازهای X/Y (X/Y Instrument Mixing Container) پیاده‌سازی شده است. همچنین، کاربر می‌تواند بر اساس نیاز و سلیقه خود، یک نگاشت کنترلی (Controller Mapping) برای انتخاب سازها ایجاد کند.
ازآنجاکه مسیریابی پیام‌های MIDI در این پروژه‌ها بر اساس کانال انجام می‌شود، از فناوری MPE استفاده نشده است. این محدودیت تنها در Bitwig Studio اهمیت دارد؛ زیرا Ableton Live اساساً از MPE پشتیبانی نمی‌کند. بنابراین، در صورت استفاده از این پروژه‌ها به‌عنوان نقطه شروع برای ساخت پروژه‌های شخصی، لازم است قابلیت MPE را برای ماژول‌هایی که قرار است در این ساختار به کار گرفته شوند، غیرفعال کنید.
ماژول Grand Clavier به همراه یک مجموعه صدای اختصاصی و رایگان (Soundpack) برای افزونه رایگان UVI Workstation ارائه می‌شود. این مجموعه شامل ۱۰ پریست مختلف است که طیفی از صداهای گیتار همراه با افکت‌های متنوع تا سازهای سنتی مانند سیمبالوم (Cymbalum) و کُتو (Koto) را در بر می‌گیرد. در UVI Workstation نیز امکان تنظیم و شخصی‌سازی پردازش افکت‌ها مطابق با سلیقه کاربر وجود دارد. این پریست‌ها با فناوری MPE سازگار هستند، به تغییرات اجرایی و حرکات نوازنده پاسخ‌دهی مناسبی دارند و می‌توان از آن‌ها با سایر کنترلرهای مجهز به MPE نیز استفاده کرد.
تجربه استفاده و عملکرد عملی (In Use)
نوازندگی با کنترلر Joué تجربه‌ای جذاب و لذت‌بخش است. ماژول‌های سیلیکونی هنگام فشرده شدن، اندکی انعطاف‌پذیری و فرورفتگی از خود نشان می‌دهند که باعث می‌شود سطح آن‌ها در مقایسه با Sensel Morph بازخورد لمسی بیشتری داشته باشد؛ البته میزان حرکت سطح آن‌ها به‌مراتب کمتر از کنترلر ROLI Seaboard است.
پاسخ‌دهی قابلیت Vibrato تا حدودی ناپایدار به نظر می‌رسد؛ زیرا برای فعال شدن آن، ابتدا باید انگشت را کمی به سمت چپ یا راست حرکت داد. بااین‌حال، قابلیت‌های Glissando و Glide در صورت انجام تنظیمات صحیح، عملکرد قابل‌قبولی دارند.
کار با ماژول Fretboard تا حدودی چالش‌برانگیز بود؛ هرچند صرف زمان بیشتر برای تنظیم دقیق پارامترها در نرم‌افزار ویرایشگر و تمرین عملی با این ماژول، احتمالاً می‌تواند به بهبود تجربه کاربری کمک کند.
ماژول‌های کنترلی عملکرد مطلوبی داشتند و ماژول Bubbles به‌ویژه کارآمد بود. بااین‌حال، نبود نشانگر بصری برای نمایش وضعیت کنترل‌ها باعث می‌شود دکمه‌های مربوط به تغییر اکتاو و فعال‌سازی حالت‌های مختلف، کاربردپذیری کمتری داشته باشند.
جمع‌بندی (Conclusion)
کنترلر Joué از طراحی ظاهری جذابی برخوردار است و ماژول‌های سیلیکونی رنگارنگ آن از همان ابتدا توجه کاربر را جلب می‌کنند. این دستگاه از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار است و امکان ترکیب ماژول‌های کلاویه‌ای و کنترلرهای MIDI را در پیکربندی‌های متنوع فراهم می‌کند. همچنین، قابلیت نوازندگی با آن در سطح مطلوبی قرار دارد؛ هرچند تسلط بر نحوه پاسخ‌دهی قابلیت Vibrato ممکن است تا حدودی دشوار باشد.
نقطه‌ضعف اصلی Joué را می‌توان نرم‌افزار ویرایشگر آن دانست که از نظر سهولت استفاده و شفافیت عملکرد تنظیمات، چندان رضایت‌بخش نیست. بهبود طراحی و رابط کاربری این نرم‌افزار می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر افزایش جذابیت کلی و تجربه کاربری این کنترلر داشته باشد.
مزایا
- طراحی باکیفیت و جذاب از نظر بصری
- قابلیت چندلمسی (Multi-Touch) و پشتیبانی از فناوری MPE
- انعطاف‌پذیری بالا، حساسیت لمسی مناسب و قابلیت پیکربندی گسترده
معایب
- کنترل و تنظیم پاسخ‌دهی قابلیت Vibrato تا حدودی دشوار است
- نبود بازخورد بصری برای نمایش وضعیت کنترل‌ها
- رابط کاربری نرم‌افزار ویرایشگر تا حدودی مبهم است و استفاده از آن چندان آسان نیست